zondag 27 september 2015

Onderwijs of Onderdom

Hoe wijs is onderwijs


Op school word je dom - John Taylor Gatto in Nederland

Via een toegestuurde link op Facebook kwam ik terecht bij een artikel op de website hetkind.org. De titel: ‘Houd ze binnen, help ze, laat ze niet vallen: juist zij die buiten de lijntjes kleuren’. van Jeroen Goes. Ik heb het met grote instemming gelezen.

Vervolgens zag ik op die site andere prikkelende verwijzingen. Naar stukjes met zeer boeiende ervaringen.
Over de onderwerpen die ze op het ministerie niet bedenken als ze weer nieuwe methoden ontwikkelen en manieren zoeken om nog meer te doen met nog minder geld.

Deze twee:

De tranen sprongen in mijn ogen. Het raakte me diep. Binnen het onderwijs zijn er blijkbaar toch steeds mensen te vinden die verder kijken, doordenken, ondanks de beperkingen die het systeem biedt. Ik heb het zelf niet mee mogen maken... ik voelde me op school niet gezien, en dat gevoel is bijgebleven.
Ondanks dat ik me er vaak ongelukkig en ongemakkelijk heb gevoeld, ben ik er in geslaagd het VWO af te ronden. Daarna volgden drie mislukte pogingen om een studie te vinden die bij me paste. Dat leverde wel vijf héél leerzame jaren op, met als extra resultaat een brede kennis van arbeidsomstandigheden in alle mogelijke fabrieken en bedrijven.
Uiteindelijk kwam ik terecht op m’n definitieve keuze, Architectonische Vormgeving op Artibus in Utrecht, de kunstacademie - die opleidde tot interieurarchitect. Bijna meteen zag ik ook wat ik in het door mij “genoten” onderwijs had gemist. Bijvoorbeeld leren kijken...
De vakrichting was weliswaar boeiend en sloot aan bij wat ik wilde maar het onderwijs zelf was van een belabberd niveau. Met name didactisch gezien want om bijvoorbeeld bouwkunde of ontwerpen te geven hoefde je alleen maar uit “het vak” te komen en waren er geen didactische vaardigheden vereist.

Mijn eigen kinderen zijn uitstekend door hun basisschool en voortgezette opleidingen heen gekomen. En natuurlijk was er ook wel eens wat aan te merken, maar de breedte die ik zelf heb gemist, was op hun scholen in elk geval ingevuld: ze hebben beiden de vrijeschool gevolgd, ook voor het voortgezet onderwijs. De oudste is inmiddels afgestudeerd (Erasmus School of Economics) en de jongste is net begonnen op de Universiteit in Utrecht. Ik had het gemakkelijk, met deze slimme kinderen die in hun leven tot nu toe relatief weinig schade hebben opgelopen.

Er is een heel dorp nodig om een kind te laten opgroeien
~ Afrikaans gezegde ~
Ik hoor van een goede vriend de verhalen over wat zijn vrouw als leerkracht meemaakt, wat het effect is als enkele kinderen in een klas meer dan “gewone” aandacht vragen. Hoe dat doorwerkt op de hele groep. En hoe beperkt ouders soms aanspreekbaar zijn.

Op dit moment ben ik persoonlijk betrokken bij de opvoeding van twee kinderen die niet passen in het systeem.

Ik hoor ook van plannen om "de Ambelt" op te heffen, want door de tendens om kinderen, die extra aandacht behoeven, toch op te vangen binnen het gewone onderwijs, komt het gespecialiseerde instituut in de problemen met de aantallen.
Ik hoor verhalen op Zwolle in Transitie. Ik zie al langer en ook direct om mij heen nieuwe initiatieven ontstaan. Ik lees dat in Nederland  (in 2011) circa 32.000 kinderen niet naar school gingen, waarvan de helft niet eens meer bij een school is ingeschreven. Deze aantallen nemen toe. Het reguliere onderwijs is voor steeds meer kinderen (“buitenbeentjes”) ontoegankelijk, onleefbaar of ronduit een hel geworden.
Deze buitenbeentjes zijn dermate in de problemen geraakt dat ze “onhandelbaar”, “gedragsgestoord” of erger worden gediagnosticeerd door de reguliere geestelijke “gezondheidszorg”.

Er is dus iets grondig mis. De scholen staan blijkbaar vaak ver af van wat kinderen nodig hebben en proberen te veel de kinderen in het systeem te passen (van toetsen en presteren binnen beperkte eisenpakketten) in plaats van te bieden wat kinderen individueel nodig hebben.
Bieden we kinderen wel de ruimte om zich op natuurlijke wijze te ontwikkelen? Ik denk het niet...

Claire Boonstra probeert antwoorden te vinden op de vragen die je volgens haar zou moeten stellen: Het waarom van onderwijs - 31 maart 2015

dinsdag 21 juli 2015

Een ongewoon gesprek


Ik ben katholiek opgevoed.
Het kerkelijk gebeuren fascineerde mij van jongs af aan. Ik kon haast niet wachten tot ik actief kon bijdragen aan de liturgie en zodra mijn leeftijd toereikend was werd ik misdienaar. De teksten werden mij geleerd in het nabijgelegen nonnenklooster aan de hand van een boekje waarin alle gebruikelijk Latijnse teksten fonetisch waren opgeschreven - voor mij geen "mea culpa" maar "mee-aa koel-paa".

Na onze verhuizing naar Utrecht (ik was 10) - niet nadat ik afscheid had genomen van de kapelaan die mij bij wijze van dank een ontbijtkoek van "De Ruyter" meegaf - werd ik na misdienaar, acoliet en stapte nog wat later over naar het jongenskoor. Toen bij het breken van mijn stem zingen werd afgeraden, kroop ik achter het orgel. Dat beviel de dirigent/organist wel, dus tussen mijn 14e en 19e was ik organist.
De lagere school werd ingeruild voor de HBS.

Beeld en gelijkenis

Teach your children well by Michael Fitzsimmons
Eigenwijs was ik al, en het soort onderwijs leverde een nóg kritischer denken op dan ik van nature al deed. Ik kwam er al snel niet meer uit met mijn opvattingen over "het geloof", de kerkelijke leer en de in mijn ogen ronduit stuitende gebruiken als "aflaat" en ideeën rond vagevuur, hel en eeuwige verdoemenis. Die pasten niet in mijn rationele beeld. Evenals een voorstelling van God waarin de boel werd omgedraaid, niet wij geschapen naar "Zijn beeld en gelijkenis" maar andersom, inclusief het in mijn ogen zeer beperkte en bevooroordeelde menselijke denken. Ook een god die uiterlijk op een mens zou lijken - paste volkomen niet in mijn denken. En ik had problemen met opvattingen als "het enige ware geloof". Hoezo dan?

Ik ging in gesprek met de godsdienstleraar en met de kapelaan en we werden het niet eens. Dus het geloof ging aan de kant. Ik bleef wel naar de kerk gaan, per slot werd ik ervoor betaald (organist is een gemakkelijk beroep). Omdat organisten schaars zijn speelde ik in meerdere kerken en vergeleek de preken. Daarmee werd het er niet beter op. Ze spraken elkaar tegen en hielden het mistig, zodat je wel moest blijven komen en luisteren...

"Iets"

Uiteindelijk ontstond er bij mij een soort abstract beeld, want dat er "iets" moest zijn waarmee alles te verklaren is, in elk geval de enorme complexiteit van de natuur - wat (nog steeds) niet wetenschappelijk rond te krijgen is - leek me voor de hand te liggen.
Inmiddels heb ik het woord God vervangen door Liefde. In sommige definities van de kerk worden de woorden al uitgewisseld: God is Liefde, God is overal (dus Liefde daarmee ook). Het beeld dat er een soort drijvende kracht is die alles laat gaan zoals het gaat past wel weer gemakkelijk in mijn denken.

“Een ongewoon gesprek met God”

Het boek met die titel van Neale Donald Walsch was voor mij een eye-opener. Ik was al na een paar bladzijden overtuigd. Niet dat ik ineens weer in een god ben gaan geloven, maar wel in de zin van: “eindelijk een beeld dat overeenstemt met mijn manier van denken”. Niet een god gekoppeld aan hel en verdoemenis en Het Laatste Oordeel maar een die “gewoon” Liefde preekt. Zoals overigens in het Nieuwe Testament te lezen is: "het grootste gebod is De Liefde".
De omvang van de boeken van Walsch staat me natuurlijk helemaal niet aan - dus voor de liefhebber, ik heb te leen: drie delen in één band, 820 bladzijden!. Als nieuw.

Het leren van kinderen

De aanleiding voor het schrijven van dit blog staat hier: Leer je kinderen, door Neale Donald Walsch (Teach your children well).
Voor de niet-gelovigen: vervang het woord God door Liefde - dat is voor mij de manier om te kijken of een “gelovige tekst” klopt met mijn opvattingen. Als dat probleemloos kan is het goed.
Er staat heel mooi in beschreven wat werkelijk van waarde is en hoe je kinderen zelfvertrouwen bijbrengt. Iets wat heel veel volwassenen om mij heen helaas node hebben gemist...

Het eerste stukje luidt:

“Leer je kinderen dat ze niets van buiten zichzelf
nodig hebben om gelukkig te zijn,
geen persoon, plaats of ding;
dat echte blijdschap van binnen wordt gevonden
en dat ze zelf volmaakt zijn.”


donderdag 9 juli 2015

Luisteren

Inzicht

Ze luisterde naar mijn verhaal.
Ik voelde aan de stilte waarmee
ze luisterde haar betrokkenheid.
Ik ging nog enthousiaster vertellen.
Ze luisterde naar mijn verhaal.
Ik voelde aan de aandacht waarmee
ze luisterde haar liefde voor mij.
Daardoor vertelde ik nog meer.

Ze luisterde – en hoe! Ik voelde
dat ze ook zelf doorleefde wat ik haar vertelde.
Die aandacht liet mij dingen zeggen die mijzelf verbaasden.
Van haar leerde ik hoe je tot nieuwe
inzichten kunt komen: dat gebeurt
altijd wanneer iemand luistert
met het hart, vol liefde en begrip.

(Hans Stolp, ‘Luister alsjeblieft!’)

zondag 5 juli 2015

Wereld zonder geld

Geld was ooit een ruilmiddel, om transacties gemakkelijker te maken.

En toen
Al snel werd het een werkeenheid op zich. Met geld kun je geld verdienen: je hebt geld, je leent het uit, je vraagt rente en zonder dat je iets hoeft te doen (behalve dan een zeker risico nemen), word je vanzelf rijker.
Dat hadden veel mensen al snel in de gaten.
Want ook als je voor een product meer vraagt dan het in feite waard is wordt je vanzelf rijker. Als je dan bovendien (bewust) schaarste creëert worden de producten nog duurder en verdien je nog meer per product.
Als je het “slim” aanpakt wordt je dus eindeloos rijk, want met geld maak je geld.

Macht

Veel geld geef macht, je kunt diensten kopen, je kunt mensen (regeringsleiders) verleiden tot kwalijke beslissingen in jouw voordeel, je kunt je bewapenen om nog meer macht uit te kunnen oefenen.
Het geld is dan niet meer het handige ruilmiddel, maar een middel geworden om macht uit te oefenen, om dingen naar je hand te zetten, om schuld af te kopen.

Geen geld?

Misschien is een wereld zonder geld dan wel een beter idee.
Want als iedereen alleen maar doet waar die goed in is én zin in heeft, werkt voor wat nodig is - in samenwerking met anderen om productie efficiënt te laten verlopen - hebben machthebbers geen macht en heeft iedereen genoeg.

Ubuntu

Daar is natuurlijk wel iets voor nodig. Met name het besef dat je niets zou moeten produceren wat schade berokkent of de aarde uitput... Dat je niet meer produceert dan nodig is.

Dat geven vooropstaat en dat ontvangen een vanzelfsprekendheid is.


En vertrouwen - heel veel vertrouwen, in jezelf en in elkaar...
Weten dat je er niet voor jezelf bent maar voor elkaar. Ubuntu - “ik ben omdat jij er bent”.

Meer lezen & kijken

ubuntuplanet.nl
wereldzondergeld.wikispaces.com
Imagine A World without Money, debt and Slavery:
youtube.com/watch?v=yeIgtpvFXcU

zaterdag 30 mei 2015

We are weeds

Menselijk gedrag

Ik mag graag parallellen trekken tussen menselijk gedrag en hoe de (ongerepte) plantenwereld het doet. Dit doe ik vanuit de waarneming dat we ons op dit moment regelmatig nogal ver van onze bronnen af bewegen. Wat niet alleen tegen onze natuur in lijkt te gaan maar ook tegen DE natuur.

We nemen inmiddels op de aarde zoveel ruimte in, dat de rest van de natuur er zwaar onder lijdt. Ik laat de opsommingen en cijfers achterwege, maar neem gerust van mij aan dat de situatie héél ernstig is en dat we op dit moment onze eigen ondergang in regie hebben...
Wij mensen weten en kunnen dan wel veel, we kunnen er blijkbaar niet mee omgaan want de schade die we momenteel aan de planeet toebrengen is immens. Geen enkele levende soort maakt er zo’n puinbak van als wij. Dat geldt niet alleen in materiële zin, ook sociaal is er heel veel af te dingen.

Beschadigd

Wij maken, als mensen, deel uit van die natuurlijke maatschappij, en ook al doen we ons best om onafhankelijk te zijn, we hebben te maken met de erfenis: uit vorige generaties, uit onze eigen jeugd. We zijn in mijn ogen daarbij bijna allemaal in min of meerdere mate beschadigd geraakt. En hebben daardoor ook geen helder beeld meer van wat echt belangrijk is om te kunnen overleven en wat juist onze toekomstige mogelijkheden beperkt of aantast.
We zijn tegelijk meer aan en met elkaar verbonden dan we (willen) weten, want ook (wan)gedrag van anderen, in onze directe nabijheid én in andere landen en continenten heeft z’n weerslag op ons eigen voelen en ervaren.
Er is rondom gelukkig wel steeds meer bewustzijn voor die eenheid tussen alle (levende) organismen waar te nemen - ook bekend als “oneness”.

Spiegelen aan de natuur

Ik ben tot de slotsom gekomen dat we beter af zijn als we ons meer spiegelen aan de natuur.
De ongerepte natuur is een mooi voorbeeld van wat het kan zijn: harmonie en onderlinge steun op alle fronten. Maar tegelijk met “harde” maatregelen, zoals roofdieren die de zwakkere of weerloze exemplaren te pakken krijgen, groepen dieren opjagen. Natuurkrachten die nopen tot maatregelen, verhuizingen, (her)bouw van onderkomens. Hetgeen uiteindelijk bijdraagt aan het versterken van de veerkracht, de evolutie.

Groei

In de natuur is alles gericht op groei. Buiten grote natuurrampen en meteorietinslagen die massa-extinctie kunnen veroorzaken (tot wel de helft van het aantal soorten), leidt alles tot meer diversiteit, meer schoonheid en meer complexiteit. Specialisatie gaat goed, zolang de omstandigheden min of meer stabiel zijn.
Als we dat toepassen op de mens, als je stelt dat het enige wat echt van belang is persoonlijke groei is, en dat dat in feite ook vanzelf gaat, wordt alles een stuk eenvoudiger!

Je zou kunnen stellen dat alles in potentie al aanwezig is, dat we niet veel meer nodig hebben dan ontdekken wie we zijn en dat het goed is zoals het is... Dat de natuur ons al heel goed laat zien dat er overvloed is, dat alles wat we nodig hebben er al is.
Dat ons ingrijpen (uit rationele overwegingen, bijvoorbeeld om te komen tot grotere opbrengsten) vaak niet tot echte verbetering leidt, maar juist vaak tot verlies, het verloren gaan van biodiversiteit, uitputting, het verloren raken van grondstoffen.
Parallel hieraan: dat uniform onderwijs vaak het negeren van andersoortige talenten kan zijn. Dat het plooien van kinderen tot gelijksoortige prestaties niet vanzelf tot een “hogere opbrengst” leidt.

Permacultuur

In de permacultuur gaat men er vanuit, dat álle organismen een taak en een functie hebben, dat alles ertoe doet. Alles heeft elkaar op een vanzelfsprekende manier nodig en alles is nuttig voor elkaar. Bij verstoring treedt disbalans op, maar ook dat wordt vanzelf weer opgelost.
Permacultuur is rechtstreeks afgekeken van de natuur. Er wordt veel tijd gestoken in waarneming: wat versterkt elkaar, wat kan beter niet bij elkaar staan enz. Dat is een nauwkeurige klus, want veel van wat van belang is bevindt zich ook op niet geziene niveaus.
Onder de grond bijvoorbeeld. Het is wonderlijk om te zien wat zich daar allemaal afspeelt. Planten reageren op elkaar, communiceren met elkaar en dat gebeurt vaak via andere organismen zoals zwammen met hun enorme, meestal volkomen onzichtbare mycelia. Het grootst bekende organisme ter wereld is overigens een zwam, een schimmelnetwerk in Oregon, dat zich uitstrekt over een gebied van 5,6 vierkante kilometer, zie wikipedia.org/wiki/Sombere_honingzwam.

In de natuur is oordeel niet aan de orde. Je weet dat je probleemloos een grasveld kunt oversteken zonder schade van betekenis te veroorzaken. Als je hetzelfde met een teer bloembed doet, of met vetplantjes, dan is de schade groot. Dat kun je de vetplantjes niet verwijten. Het vetplantje kan hooguit evolueren naar sterker worden, of afschrikken, of opvallen.
Zo stel je in de natuur nooit de vraag of het wel terecht is dat de klimop de boom gebruikt om licht te bereiken. Weet jij veel wat de klimop terugdoet? Waarom de ene levensvorm zijn eigen voedsel opkweekt en de ander afval eet? Of de ene levensvorm juist voedsel maakt voor de andere?

Sociale permacultuur

Sociale permacultuur kijkt op een gelijksoortige wijze naar interacties tussen mensen. Iedereen heeft z’n eigen unieke plek en is van dienst voor elk ander organisme. Net zoals planten het in de ene omgeving beter doen als in ander gezelschap, geldt datzelfde ook voor mensen. Soms is enige afstand beter voor allebei.
Dat is niet hetzelfde als negeren. Ieder draagt immers bij, alleen ieder op een andere plek.
Soms lijkt het symbiose, een ander keer is het parasitair, maar uiteindelijk is er altijd sprake van ontwikkeling, van groei, van evolutie naar meer schoonheid en rijkdom.


woensdag 27 mei 2015

ZEITGEIST - Moving Forward


De film “ZEITGEIST - Moving Forward” (2011, Peter Joseph, YouTube 2:41:25) geeft een mooi overzicht van de wereldwijde ontwikkelingen op allerlei terreinen. Verbaas je over mensen die al heel vroeg in de gaten hadden wat de echte betekenis van een economische crisis is, wat het effect van opvoeding is, wetenschappers die laten zien hoe dingen heel anders werken dan we altijd hebben gedacht.

Ondertiteling, fragment uit de opening:

Mijn grootmoeder was een geweldig mens.
Zij leerde me Monopoly spelen.
Ze begreep dat het om het vergaren van bezit ging. Ze kocht alles wat ze maar kon en werd uiteindelijk heerser van het spel. En dan zei ze altijd hetzelfde tegen mij.
Ze zou naar me kijken en zeggen: “Op een dag zul je het spel leren spelen.”

Een zomer speelde ik bijna elke dag Monopoly. Die zomer leerde ik het spel echt te spelen. 
Ik leerde begrijpen dat een totale toewijding aan acquisitie de enige manier is om te winnen.
Ik ontdekte dat geld en bezittingen de manier is om de score hoog te houden.


Aan het eind van die zomer was ik nog meedogenlozer dan mijn grootmoeder.
Ik was bereid om vals te spelen als dat nodig was om te winnen.

Die herfst speelde ik het spel opnieuw met haar. Ik nam haar alles af. Ze gaf haar laatste geld en haar nederlaag was een feit.

En toen had ze mij nog één ding te leren. Ze zei:
“Nu gaat alles terug in de doos...
Al die huizen en hotels... al die spoorwegen en nutsbedrijven... al dat bezit en al dat prachtige geld...
Alles gaat nu terug in de doos...
Niets was werkelijk van jou.”

Je maakte je daar een tijdje heel erg druk over. Maar voordat je aan het spel deelnam bestond het al heel lang en het zal er na jou nog steeds zijn. Spelers komen, spelers gaan.
Huizen en auto’s... titels en kleding... zelfs je lichaam.
Feitelijk gaat alles wat ik bemachtig, verbruik en verzamel weer terug in de doos en ik zal het allemaal weer verliezen.
Dus je moet jezelf afvragen, als je eindelijk de ultieme promotie hebt gemaakt, als je de ultieme aankoop hebt gedaan, als je het ultieme huis hebt gekocht, als je financiële zekerheid hebt opgebouwd en de ladder van succes tot de hoogste sport hebt beklommen en de spanning verdwijnt - en deze zal verdwijnen - wat dan?
Hoe ver moet je die weg bewandelen voordat je ziet waar het toe leidt?
Je zult ongetwijfeld begrijpen dat het nooit genoeg zal zijn.
Dus moet jezelf de vraag stellen:

“Wat is belangrijk?"


“Twijfel er nooit aan dat een kleine, bedachtzame groep toegewijde burgers de wereld kan veranderen. Het is het enige manier waarop dat ooit is gebeurd.”
~ Margaret Mead

Naar de film.

dinsdag 19 mei 2015

Samenwerken

Het lijkt vaak alsof we een beetje zijn vergeten hoe dat moet - samenwerken. Veel van ons zijn de afgelopen jaren heel erg bezig geweest om het goed te vinden met zichzelf. Zo moesten we (opnieuw) leren van onszelf te gaan houden. Want hoe kun je immers van iemand anders houden als je het niet eens goed met jezelf kunt vinden... Tegelijkertijd lijken we wel eens te zijn vergeten dat het samen doen, het samen werken, een enorme verrijking betekent. Als we dat op een manier doen waarbij iedereen niet alleen in zijn of haar waarde wordt gelaten maar juist uitgedaagd wordt boven het bekende zichzelf uit te stijgen.
> Tussen 1960 en 2008 is het gebruik van de woorden "ik" en "mij" met 42 procent toegenomen; het gebruik van de woorden "wij" en "ons" is in diezelfde tijd met 10 procent afgenomen.

Eerst maar even een:

Verhaaltje

Een man in een heteluchtballon is verdwaald. Hij ziet ver beneden zich op de weg een vrouw lopen en besluit een eind te dalen. Als hij een stuk lager in de lucht hangt, roept hij naar haar: ‘Mevrouw! Ik heb vrienden van me beloofd hen op te pikken, maar ik heb geen idee waar ik nu ben.’
De vrouw roept terug: ‘U zit in een luchtballon op ongeveer tien meter boven de grond. U bevindt zich tussen de 51 en 52 graden noorderbreedte en 5 en 6 graden westerlengte’.
‘U bent vast informaticus,’ zegt de man.
Bill Harrop Magalies River Valley Scenic Balloon Safari‘Inderdaad, hoe weet u dat?’ antwoordt de vrouw verbaasd.
‘Wel,’ zegt de man, ‘u heeft mij een perfecte technische uitleg gegeven, maar ik weet niet goed wat ik met die informatie moet doen en heb nog steeds geen idee waar ik me bevind. U hebt me niet geholpen en me bovendien nog eens kostbare tijd doen verliezen.’
‘En u bent manager, neem ik aan?’ zegt de vrouw.
‘Klopt, hoe wéét u dat?’ antwoordt de man.
‘Wel, u weet totaal niet waar u bent en nog minder waar u naar toe moet. Een grote massa lucht heeft u gebracht waar u nu bent. U heeft een belofte aan anderen gedaan waarvan u geen idee hebt hoe u die moet nakomen en nu verwacht u dat mensen die onder u staan dit probleem voor u oplossen. U bevindt zich nog in dezelfde situatie als vijf minuten geleden, alleen is dat nu ineens mijn fout.’

Dit is uiteraard een extreem voorbeeld. Toch zullen zich gemakkelijk overeenkomsten met bestaande situaties opdringen.
Er zijn hier volop mogelijkheden: de een heeft kennis en de ander middelen, maar het blijkt moeilijk te zijn zich in elkaar te verplaatsen, de vraag achter de vraag te horen en tot samenwerking te komen.
Wat ook nog eens in de weg zit is dat in dit geval de een zich boven de ander stelt.

Wat is nodig?

Eerst luisteren

Alleen goed luisteren naar de letterlijke inhoud van wat iemand zegt is niet genoeg! De toon waarmee wordt gesproken, de houding, wordt gebruikt om te vertellen hoe het gezegde geïnterpreteerd kan of moet worden. Non-verbale communicatie speelt een rol en komt meestal onbewust mee. Met lichaamssignalen wordt vaak eerlijker gesproken dan met de woorden. Lees je tussen de regels door?
Het helpt mij om het gesprokene of de vraag in m'n eigen woorden te herhalen, om te checken of ik de betekenis of het motief helemaal begrepen heb.
Dat kan ik dan weer meenemen in de reactie of het antwoord. Het is zinvol om in te gaan op het doel van de vraag. Met andere woorden, dat ik me helemaal verplaats in de vraagsteller, even doorvraag.
Ik merk dat dit nog voortdurend om oefening vraagt, het is immers veel gemakkelijker om tegenwerpingen te formuleren dan om me helemaal in de ander te verplaatsen.

Ontvangen

Aan de andere kant zal de spreker of vraagsteller zo open mogelijk moeten zijn over de motieven achter de vraag. Dat levert vaak vanzelf meer begrip en een tegemoetkomende houding. Geen informatie achterhouden omdat hij vindt dat de ander er niets mee te maken heeft. En daarvoor is weer vertrouwen nodig.

Gelijkwaardig

Het blijkt maar al te vaak dat de informatiestroom stagneert, dat informatie wordt achtergehouden als de een zich boven de ander stelt, het beter denkt te weten en niet kan of wil luisteren. Pas als er echte belangstelling is voor elkaar, voor elkaars motieven en mogelijkheden, kan er optimale samenwerking tot stand komen die meer is dan de optelsom van de twee delen.
Dit is in feite precies zoals de ongerepte natuur werkt en zoals men in permacultuur nastreeft: optimale samenwerking tussen alle verschillende systemen en organismen. Dat is te ook weer te vertalen naar de samenwerking tussen mensen, dan spreekt men over Sociale Permacultuur.

In het nieuwe magazine Zowell worden deze verhalen verteld. Hoe je vanuit gelijkwaardigheid en met frisse samenwerkingsvormen en besluitvorming meer verbinding bereikt. En kunt realiseren wat je graag wilt: een vriendelijke, mooiere en duurzame wereld!