Bevestiging & vertrouwen

Het begin

Als we geboren worden zijn we uitgerust met een diepgewortelde overlevingsdrang. We doen er alles aan om in leven te blijven en dat het liefst zo aangenaam mogelijk. Zolang we afhankelijk zijn kunnen we vragen/huilen/schreeuwen om eten, verschoning, warmte, aandacht enz. Zónder voldoende koestering echter verdwijnt de overlevingsdrang, dan houden we op met groeien, ook met voldoende eten, en kunnen we zelfs dood gaan.
Een deel van de behoeften wordt in de traditionele opvoeding al snel niet onmiddellijk meer gehonoreerd - laat maar even wachten, pas nog eten gehad, anders worden ze maar verwend, “je leert ze anders om overal om te janken”.

Gelukkig komt er verandering in dat soort denken.
Verwennen blijkt onzin te zijn, de behoeften nemen niet toe door ze te vervullen, laten huilen levert geen evenwichtige kinderen op. Te vroeg geboren baby’s groeien bijna anderhalf keer sneller als zij drie keer per dag gemasseerd of geknuffeld worden!
Door kinderen met liefde te omringen, hun behoeften te vervullen, schep je vertrouwen. Je krijgt dan kinderen die stevig in de wereld staan, die weten dat ze gewild en gezien zijn. Die niet zo snel uit balans raken als iets niet meteen lukt. Die leven vanuit vertrouwen.

Als er echter onvoldoende vertrouwen is ingebouwd, kan het zoeken naar veiligheid rigide vormen aannemen, doen we gemakkelijk het recht geweld aan. We willen immers overleven en daarbij is bijna alles geoorloofd.
Leven vanuit angst levert dan ook niet zelden een houding van egocentrisme op - ik ben bang te kort te komen, dus zal ik er alles aan doen om mijn tekort te vervullen, wat ik heb te beschermen, desnoods ten koste van anderen.

Mijn generatie

Ik heb m’n vertrouwen zelf moeten hervinden. Ik heb me nooit echt welkom gevoeld, ik miste warmte, ik kreeg niet alles wat ik nodig had. Wel m’n natje en m’n droogje, maar niet de gewenste ondersteuning in mijn zoektocht naar mijn waarheid. Ik voelde me alleen.
Ik ben op een overdreven manier bevestiging gaan zoeken. En dat zoeken werd pas minder toen ik het gevoel kreeg, bevestigd kreeg, dat ik wél de moeite waard ben. Dat mijn ervaringen en opvattingen door veel meer mensen gedeeld worden dan dat ik toen zag.
Later weer leerde ik alle beschadigingen van de verschillende mensen om mij heen zien. Er blijken veel slachtoffers te zijn van “niet herkend, erkend, gekoesterd worden”.

Vertrouwen versus veronderstellen, invullen

Veiligheid is een basisbehoefte.
Het is wellicht zo dat opgroeien met een gebrek aan basisvertrouwen er later toe leidt dat het moeilijk is om naar andere mensen toe vertrouwen te voelen. Gebrek aan veiligheid vergroot immers wantrouwen.
Het kan er toe leiden dat je, om je beeld te bevestigen, een ander puur gebaseerd op vooronderstellingen allerlei eigenschappen toedicht. Het beeld van iemand is al af voordat je toegekomen bent aan echt leren kennen...
Als je veel vertrouwen hebt, ga je er gemakkelijk vanuit dat “het wel goed zit”. Dan hoef je niet van alles te veronderstellen of in te vullen als er dingen gebeuren waarover je geen controle hebt - alles mag er gewoon zijn.
Als je je helemaal veilig voelt kun je zelfs onheus benaderd worden zonder dat het je echt raakt. Je kent immers je eigen waarde en waarheid, weet wie je bent en als het niet klopt wat een ander over je zegt laat je het simpelweg afglijden.
Pas op het moment dat je veiligheid of speelruimte in het geding komt ga je verklaringen bedenken. Als het niet goed gaat zoek je het misschien eerst bij jezelf (zou de ander dan toch gelijk hebben) of je legt het bij de ander (hij kijkt niet goed, weet niet waar hij het over heeft). Dan begint al gemakkelijk het oordelen en veroordelen. Of nog sterker: het beschuldigen.
Dat is jammer. Want beschuldigen levert geen openheid en gaat voorbij aan de mogelijke oorzaken.

Herstel

Vertrouwen moet dus van twee kanten komen. Vertrouwen geven en vertrouwen waard zijn.
De effectieve manier om vertrouwen op te bouwen is volgens mij: alleen maar geven. Er helemaal zijn. Absoluut eerlijk, open en betrouwbaar. Niet oordelen. Luisteren. Vragen stellen alleen ter verduidelijking, om je begrip te kunnen vergroten. Kortom: empathie tonen.
En dat steeds weer opnieuw...

Samenwerken (2)

Op het gevaar af dat ik ga drammen, hierbij een tweede stukje over samenwerken (de eerste is geplaatst op 17 mei). Ik loop er al weer even mee rond en omdat ik net deze pagina: schaalvansamenwerking.nl/schaal-van-samenwerking tegenkom, weet ik zeker dat het de bedoeling is. Want toeval bestaat niet.
Van die pagina: “Mensen, groepen, teams kunnen samenwerkend zijn, maar ook het compleet tegenovergestelde. Door druk uit te oefenen op elkaar, door roddel, door kritiek en door (soms fysieke) gevechten vindt er destructie plaats van de samenwerking in het team. Dit is eveneens weer te geven op een schaal, wij doen dat op de schaal van samenwerking.”

Op dit moment wordt ik me (opnieuw) bewust van het gegeven dat dingen in de wereld willen veranderen, mensen tot ander gedrag willen bewegen, een zinloze bezigheid is. Al ben ik er honderd keer van overtuigd dat ik het goed zie en dat het goed zou zijn als anderen dat ook zouden zien, ik blijf afhankelijk van de fase waarin de ander, de wereld om me heen, zich bevindt. De dingen gaan zoals ze gaan en daar zal ik het mee moeten doen.

Wat dan wel...

Het enige dat echt werkt is: voordoen & voorleven. Dat geldt in feite overal, in de opvoeding, het onderwijs, de politiek. Woorden overtuigen maar beperkt, beelden al iets meer, maar gedrag, houding, dat doet er echt toe. En dat kan je ook in je eentje doen.
Waarom dan samenwerken?
Omdat het versterkt. Met z’n tweeën verzet je gemakkelijk werk voor drie, en het is ook nog eens gezelliger. Dan moet je dat wel kunnen, samenwerken...
En het gaat nogal eens niet zo gemakkelijk. Er zijn zomaar onduidelijkheden, misverstanden, verschil in inzicht, verschil in vaardigheid. Hoe ga je daarmee om?

Empathie

Voor mij is het duidelijk. Als ik de ander begrijp, me in de ander kan verplaatsen, snap ik ook waarom de ander doet zoals die doet. Kan ik er begrip voor opbrengen. Is het gemakkelijker om te overleggen. En dat punt is alleen te bereiken door luisteren, goed luisteren.
Want vertellen geeft de kans motieven te heroverwegen, te formuleren op een manier die de ander kan begrijpen en dat werkt ook voor jezelf weer verhelderend.
En het leuke is, het versterkt ook nog eens het vertrouwen in elkaar!
Naar de site: klik op het plaatje.

Wat is waar

Niets is zoals het lijkt. Ieder maakt z'n eigen beeld van de werkelijkheid, ieder leeft in z'n eigen illusie. En ook: we zijn we allemaal verbonden, nemen elkaars energie waar, beïnvloeden elkaar.

Denken en ook waarheid zoeken is een interpretatie van wat je waarneemt, en wordt beïnvloed door je stoffelijke gesteldheid, je gezondheid, wat je eet, je hormoonspiegels. Inmiddels is meetbaar en bewijsbaar dat de plek van de aarde in het heelal ook nog eens invloed heeft (waarbij met name de invloed van de maan vaak is onderschat).
Daarnaast draagt ieder in zich geschiedenis mee, zowel in de genen als vanuit opgroeien en opvoeding, onderwijs en media. Kortom, een heel complex van geziene en ook vaak niet geziene en soms lastig herinnerbare invloeden en factoren.
Die tezamen de grondslag vormen voor je denken en dus voor je waarheid...

Houvast

Het is dan ook logisch dat we houvast zoeken. De een bedenkt een God die alles regelt, de ander zoekt het in materieel welzijn, de volgende verzint hypotheses en stelt theorieën op, en er zijn mensen die een hele lifestyle ontwikkelen waarbinnen het huis, kleding, voeding en vrije tijd een samengestelde structuur krijgen, alles om maar enig grip op de werkelijkheid te krijgen.

De verschillen tussen mensen wijzigen, o.a. door het vermogen jezelf los te maken van die eigen en voorgeleefde werkelijkheid, met ieders unieke weg vinden in de enorme brei aan gegevens en mogelijkheden en herinneringen.

Groei

De werkelijkheid die ik waarneem is er een van groei. Zolang wij mensen de natuur z'n gang laten gaan zie je daarbinnen een enorme potentie tot het ontwikkelen van de meest complexe levensvormen, die hun eigen omgeving stabiliseren en in staat zijn allerlei externe factoren te beheersen door een enorm bufferend vermogen. Zorgvuldige waarneming leert ook dat alle levensvormen met elkaar verbonden zijn, een functie hebben in het geheel.
Zo is bijvoorbeeld ontdekt dat elke aanval op een plant hem aanzet tot unieke signalen waarmee hulp van buitenaf wordt gegenereerd. En zo blijkt ook dat internet al héél lang bestaat: tussen planten, verzorgd door het mycelium van zwammen...
Een kleine groep wolven kan een heel ecologisch systeem omgooien.

Relatief

Hoe meer onderzoek er wordt gedaan, hoe meer theoriën onderuit gehaald worden en vervangen door nieuwe. Zo was er het beeld van Darwin met een veel aangehangen (eenzijdige) interpretatie van het zogenaamde "survival of the fittest", nu blijkt dat juist verschillen tussen individuen van een soort heel erg nodig zijn om het voortbestaan te garanderen.
Op dezelfde manier zijn verschillen tussen mensen essentieel voor leven, groei en voortbestaan van de mensheid.

Verschillen bestrijden?

Ik ben zelf langzaamaan steeds meer tot het besef gekomen dat uniformering door/binnen het onderwijs, een bijzonder slechte ontwikkeling is. Juist de verschillen moeten worden gekoesterd.
Het analyseren tot het meest eenvoudige niveau met uitschakeling van alle factoren die "storend" kunnen werken, indelen in hokjes heeft binnen de Westerse denkwijze dan een hoge vlucht genomen, we moeten naar mijn idee terug naar juist het koesteren van verschillen en het waarnemen van het totaal.
En we zouden zeker geen pogingen moeten doen om bijzonderheden zoals samengevat onder de noemer "ADHD" te onderdrukken met medicijnen zoals nu op veel te grote schaal gebeurt.

Echte waarheid

Ook al probeer ik me nog zo onafhankelijk als mogelijk te bewegen, ook ik heb houvast nodig.
Voor mij is het enige werkelijk ware houvast, dat alles energie is en dat liefde daarin de bindende en ook sturende factor is. Liefde is de potentie tot verbinding, tot groei.
Elke andere overtuiging is in mijn opinie relatief, een persoonlijke waarheid, beïnvloedbaar, veranderbaar en waarschijnlijk een illusie.

Bovenstaande tekst heb ik in oktober 2014 geschreven naar aanleiding van concrete gebeurtenissen in een groep op Facebook

Onderwijs of Onderdom

Hoe wijs is onderwijs


Op school word je dom - John Taylor Gatto in Nederland

Via een toegestuurde link op Facebook kwam ik terecht bij een artikel op de website hetkind.org. De titel: ‘Houd ze binnen, help ze, laat ze niet vallen: juist zij die buiten de lijntjes kleuren’. van Jeroen Goes. Ik heb het met grote instemming gelezen.

Vervolgens zag ik op die site andere prikkelende verwijzingen. Naar stukjes met zeer boeiende ervaringen.
Over de onderwerpen die ze op het ministerie niet bedenken als ze weer nieuwe methoden ontwikkelen en manieren zoeken om nog meer te doen met nog minder geld.

Deze twee:

De tranen biggelden over haar wangen: ‘Waarom zeggen de kinderen dit niet tegen mij?’ en
‘We staan tegenover elkaar. In de gang. De spanning is voelbaar. Hij kan geen kant op. Ik ook niet.’

De tranen sprongen in mijn ogen. Het raakte me diep. Binnen het onderwijs zijn er blijkbaar toch steeds mensen te vinden die verder kijken, doordenken, ondanks de beperkingen die het systeem biedt. Ik heb het zelf niet mee mogen maken... ik voelde me op school niet gezien, en dat gevoel is bijgebleven.
Ondanks dat ik me er vaak ongelukkig en ongemakkelijk heb gevoeld, ben ik er in geslaagd het VWO af te ronden. Daarna volgden drie mislukte pogingen om een studie te vinden die bij me paste. Dat leverde wel vijf héél leerzame jaren op, met als extra resultaat een brede kennis van arbeidsomstandigheden in alle mogelijke fabrieken en bedrijven.
Uiteindelijk kwam ik terecht op m’n definitieve keuze, Architectonische Vormgeving op Artibus in Utrecht, de kunstacademie - die opleidde tot interieurarchitect. Bijna meteen zag ik ook wat ik in het door mij “genoten” onderwijs had gemist. Bijvoorbeeld leren kijken...
De vakrichting was weliswaar boeiend en sloot aan bij wat ik wilde maar het onderwijs zelf was van een belabberd niveau. Met name didactisch gezien want om bijvoorbeeld bouwkunde of ontwerpen te geven hoefde je alleen maar uit “het vak” te komen en waren er geen didactische vaardigheden vereist.

Mijn eigen kinderen zijn uitstekend door hun basisschool en voortgezette opleidingen heen gekomen. En natuurlijk was er ook wel eens wat aan te merken, maar de breedte die ik zelf heb gemist, was op hun scholen in elk geval ingevuld: ze hebben beiden de vrijeschool gevolgd, ook voor het voortgezet onderwijs. De oudste is inmiddels afgestudeerd (Erasmus School of Economics) en de jongste is net begonnen op de Universiteit in Utrecht. Ik had het gemakkelijk, met deze slimme kinderen die in hun leven tot nu toe relatief weinig schade hebben opgelopen.

Er is een heel dorp nodig om een kind te laten opgroeien
~ Afrikaans gezegde ~

Ik hoor van een goede vriend de verhalen over wat zijn vrouw als leerkracht meemaakt, wat het effect is als enkele kinderen in een klas meer dan “gewone” aandacht vragen. Hoe dat doorwerkt op de hele groep. En hoe beperkt ouders soms aanspreekbaar zijn.

Op dit moment ben ik persoonlijk betrokken bij de opvoeding van twee kinderen die niet passen in het systeem.

Ik hoor ook van plannen om "de Ambelt" op te heffen, want door de tendens om kinderen, die extra aandacht behoeven, toch op te vangen binnen het gewone onderwijs, komt het gespecialiseerde instituut in de problemen met de aantallen.
Ik hoor verhalen op Zwolle in Transitie. Ik zie al langer en ook direct om mij heen nieuwe initiatieven ontstaan. Ik lees dat in Nederland  (in 2011) circa 32.000 kinderen niet naar school gingen, waarvan de helft niet eens meer bij een school is ingeschreven. Deze aantallen nemen toe. Het reguliere onderwijs is voor steeds meer kinderen (“buitenbeentjes”) ontoegankelijk, onleefbaar of ronduit een hel geworden.
Deze buitenbeentjes zijn dermate in de problemen geraakt dat ze “onhandelbaar”, “gedragsgestoord” of erger worden gediagnosticeerd door de reguliere geestelijke “gezondheidszorg”.

Er is dus iets grondig mis. De scholen staan blijkbaar vaak ver af van wat kinderen nodig hebben en proberen te veel de kinderen in het systeem te passen (van toetsen en presteren binnen beperkte eisenpakketten) in plaats van te bieden wat kinderen individueel nodig hebben.
Bieden we kinderen wel de ruimte om zich op natuurlijke wijze te ontwikkelen? Ik denk het niet...

Claire Boonstra probeert antwoorden te vinden op de vragen die je volgens haar zou moeten stellen: Het waarom van onderwijs - 31 maart 2015

Een ongewoon gesprek

Ik ben katholiek opgevoed.
Het kerkelijk gebeuren fascineerde mij van jongs af aan. Ik kon haast niet wachten tot ik actief kon bijdragen aan de liturgie en zodra mijn leeftijd toereikend was werd ik misdienaar. De teksten werden mij geleerd in het nabijgelegen nonnenklooster aan de hand van een boekje waarin alle gebruikelijk Latijnse teksten fonetisch waren opgeschreven - voor mij geen "mea culpa" maar "mee-aa koel-paa".

Na onze verhuizing naar Utrecht (ik was 10) - niet nadat ik afscheid had genomen van de kapelaan die mij bij wijze van dank een ontbijtkoek van "De Ruyter" meegaf - werd ik na misdienaar, acoliet en stapte nog wat later over naar het jongenskoor. Toen bij het breken van mijn stem zingen werd afgeraden, kroop ik achter het orgel. Dat beviel de dirigent/organist wel, dus tussen mijn 14e en 19e was ik organist.
De lagere school werd ingeruild voor de HBS.

Beeld en gelijkenis

Teach your children well by Michael Fitzsimmons

Eigenwijs was ik al, en het soort onderwijs leverde een nóg kritischer denken op dan ik van nature al deed. Ik kwam er al snel niet meer uit met mijn opvattingen over "het geloof", de kerkelijke leer en de in mijn ogen ronduit stuitende gebruiken als "aflaat" en ideeën rond vagevuur, hel en eeuwige verdoemenis. Die pasten niet in mijn rationele beeld. Evenals een voorstelling van God waarin de boel werd omgedraaid, niet wij geschapen naar "Zijn beeld en gelijkenis" maar andersom, inclusief het in mijn ogen zeer beperkte en bevooroordeelde menselijke denken. Ook een god die uiterlijk op een mens zou lijken - paste volkomen niet in mijn denken. En ik had problemen met opvattingen als "het enige ware geloof". Hoezo dan?

Ik ging in gesprek met de godsdienstleraar en met de kapelaan en we werden het niet eens. Dus het geloof ging aan de kant. Ik bleef wel naar de kerk gaan, per slot werd ik ervoor betaald (organist is een gemakkelijk beroep). Omdat organisten schaars zijn speelde ik in meerdere kerken en vergeleek de preken. Daarmee werd het er niet beter op. Ze spraken elkaar tegen en hielden het mistig, zodat je wel moest blijven komen en luisteren...

"Iets"

Uiteindelijk ontstond er bij mij een soort abstract beeld, want dat er "iets" moest zijn waarmee alles te verklaren is, in elk geval de enorme complexiteit van de natuur - wat (nog steeds) niet wetenschappelijk rond te krijgen is - leek me voor de hand te liggen.
Inmiddels heb ik het woord God vervangen door Liefde. In sommige definities van de kerk worden de woorden al uitgewisseld: God is Liefde, God is overal (dus Liefde daarmee ook). Het beeld dat er een soort drijvende kracht is die alles laat gaan zoals het gaat past wel weer gemakkelijk in mijn denken.

“Een ongewoon gesprek met God”

Het boek met die titel van Neale Donald Walsch was voor mij een eye-opener. Ik was al na een paar bladzijden overtuigd. Niet dat ik ineens weer in een god ben gaan geloven, maar wel in de zin van: “eindelijk een beeld dat overeenstemt met mijn manier van denken”. Niet een god gekoppeld aan hel en verdoemenis en Het Laatste Oordeel maar een die “gewoon” Liefde preekt. Zoals overigens in het Nieuwe Testament te lezen is: "het grootste gebod is De Liefde".
De omvang van de boeken van Walsch staat me natuurlijk helemaal niet aan - dus voor de liefhebber, ik heb te leen: drie delen in één band, 820 bladzijden!. Als nieuw.

Het leren van kinderen

De aanleiding voor het schrijven van dit blog staat hier: Leer je kinderen, door Neale Donald Walsch (Teach your children well).
Voor de niet-gelovigen: vervang het woord God door Liefde - dat is voor mij de manier om te kijken of een “gelovige tekst” klopt met mijn opvattingen. Als dat probleemloos kan is het goed.
Er staat heel mooi in beschreven wat werkelijk van waarde is en hoe je kinderen zelfvertrouwen bijbrengt. Iets wat heel veel volwassenen om mij heen helaas node hebben gemist...

Het eerste stukje luidt:

“Leer je kinderen dat ze niets van buiten zichzelf

nodig hebben om gelukkig te zijn,

geen persoon, plaats of ding;

dat echte blijdschap van binnen wordt gevonden

en dat ze zelf volmaakt zijn.”

Luisteren

Inzicht

Ze luisterde naar mijn verhaal.
Ik voelde aan de stilte waarmee
ze luisterde haar betrokkenheid.
Ik ging nog enthousiaster vertellen.
Ze luisterde naar mijn verhaal.
Ik voelde aan de aandacht waarmee
ze luisterde haar liefde voor mij.
Daardoor vertelde ik nog meer.

Ze luisterde – en hoe! Ik voelde
dat ze ook zelf doorleefde wat ik haar vertelde.
Die aandacht liet mij dingen zeggen die mijzelf verbaasden.
Van haar leerde ik hoe je tot nieuwe
inzichten kunt komen: dat gebeurt
altijd wanneer iemand luistert
met het hart, vol liefde en begrip.

(Hans Stolp, ‘Luister alsjeblieft!’)

Wereld zonder geld

Geld was ooit een ruilmiddel, om transacties gemakkelijker te maken.

En toen
Al snel werd het een werkeenheid op zich. Met geld kun je geld verdienen: je hebt geld, je leent het uit, je vraagt rente en zonder dat je iets hoeft te doen (behalve dan een zeker risico nemen), word je vanzelf rijker.
Dat hadden veel mensen al snel in de gaten.
Want ook als je voor een product meer vraagt dan het in feite waard is wordt je vanzelf rijker. Als je dan bovendien (bewust) schaarste creëert worden de producten nog duurder en verdien je nog meer per product.
Als je het “slim” aanpakt wordt je dus eindeloos rijk, want met geld maak je geld.

Macht

Veel geld geef macht, je kunt diensten kopen, je kunt mensen (regeringsleiders) verleiden tot kwalijke beslissingen in jouw voordeel, je kunt je bewapenen om nog meer macht uit te kunnen oefenen.
Het geld is dan niet meer het handige ruilmiddel, maar een middel geworden om macht uit te oefenen, om dingen naar je hand te zetten, om schuld af te kopen.

Geen geld?

Misschien is een wereld zonder geld dan wel een beter idee.
Want als iedereen alleen maar doet waar die goed in is én zin in heeft, werkt voor wat nodig is - in samenwerking met anderen om productie efficiënt te laten verlopen - hebben machthebbers geen macht en heeft iedereen genoeg.

Ubuntu

Daar is natuurlijk wel iets voor nodig. Met name het besef dat je niets zou moeten produceren wat schade berokkent of de aarde uitput... Dat je niet meer produceert dan nodig is.

Dat geven vooropstaat en dat ontvangen een vanzelfsprekendheid is.


En vertrouwen - heel veel vertrouwen, in jezelf en in elkaar...
Weten dat je er niet voor jezelf bent maar voor elkaar. Ubuntu - “ik ben omdat jij er bent”.

Meer lezen & kijken

ubuntuplanet.nl
wereldzondergeld.wikispaces.com
Imagine A World without Money, debt and Slavery:
youtube.com/watch?v=yeIgtpvFXcU